بیماری فیستول مقعد چیست؟ و علل ایجاد انواع این بیماری دردناک

به صورت کلی فیستول در نتیجه*ی یک اتصال غیر نرمال میان دو ارگان یا دو سطح و بافت بدن به وجود می*آید. در فیستول مقعد این اتصال بین دیواره*ی مخاطی درون کانال مقعد و پوست نزدیک مقعد ایجاد می*شود که به شکل یک تونل کوچک باریک غیر طبیعی در پایان راست روده ظاهر خواهد شد که به سطح خارجی پوست باز می*شود.
برای درک بهتر فیستول مقعدی آشنایی با حالت طبیعی کانال مقعد لازم است. کانال مقعد در پایانی*ترین مسیر دستگاه گوارش در حد فاصل دو دریچه*ی حلقه مانند عضلانی به نام دریچه*ی داخلی و خارجی مقعد قرار گرفته است. دریچه*ی داخلی از جنس عضلات صاف و غیر ارادی و دریچه*ی خارجی از عضلات اسکلتی و تحت کنترل ارادی تشکیل شده است. این دو عضله با هم می*توانند کانال مقعد را حمایت کنند. ما بین این دو دریچه، غددی قرار گرفته است که غددی مقعدی نام دارند و ترشحات خود را به درون کانال مقعد تخلیه می*کنند. در صورتی که خروجی یکی از این غدد مسدود شود منجر به عفونت و چرک خواهد شد.
در نهایت فیستول مقعدی در نتیجه این عفونت در نزدیکی مقعد و تجمع چرک در بافت نزدیک آن ایجاد می*شود. چرک می*تواند یک کانال کوچک در پشت سر خود بر جای بگذارد و به سطح پوست گسترش یابد. فیستول مقعد در افرادی با سابقه*ی آبسه مقعد که به درستی بهبود نیافته است، رخ می*دهد. چرک و حتی ترشحات مدفوعی نیز می*توانند از این کانال کوچک خارج و در سطح پوست رویت شوند. عفونت ناشی از آبسه می*تواند در کل بدن نیز پخش شود.
فیستول مقعد بر اساس سادگی یا پیچیده بودن و محل قرارگیری و نزدیکی آن به محل دریچه*های کانال مقعد به انواع مختلفی تقسیم می*شود. پنج دسته*ی آن شامل:
فیستول اکسترا اسفنکتریک (Extrasphincteric ): از راست روده (قسمتی از روده*ی بزرگ) آغاز و به سمت پایین کشیده شده و از طریق عضله*ی لواتور آنی کف لگن به پوست اطراف مقعد باز می*شود. توجه داشته باشید که این نوع فیستول از خطوط دندانه دار (که غدد مقعد در آن قرار دارد) به وجود می*آید که می*تواند از بیماری کرون یا یک فرآیند التهابی مانند آپاندیس و یا آبسه ناشی شود.
فیستول سوپر اسفنکتریک ( Suprasphincteric ): از بین عضلات اسفنکتر داخلی و خارجی آغاز شده و به سمت بالا گسترش می*یابد و از عضلات پوبورکتالیس عبور کرده و در حدود یک اینچی خروجی مقعد به پوست باز می*شود. این فیستول ۲۰ درصد شیوع دارد.
فیستول ترانس اسفنکتریک ( Transphincteric ): بین عضلات دریچه*ی داخلی و خارجی و یا پشت مقعد شروع، از عضله*ی اسفنکتر خارجی عبور کرده و در فاصله**ی یک اینچی و یا دورتر از پوست اطراف مقعد خارج می*شود. این فیستول با شیوع ۲۰ الی ۲۵ درصد به دلیل شکل ظاهری آن که ممکن است شبیه ‘U’ باشد، گاهی اوقات فیستول نعل اسبی نامیده می*شود.
فیستول اینتر اسفنکتریک ( Intersphincteric ): از بین عضلات اسفنکتر داخلی و خارجی آغاز شده و با عبور از عضله اسفنکتر داخلی از قسمت بسیار نزدیک به مقعد خارج می*شود. شایع*ترین نوع فیستول مقعدی با شیوع ۵۵ تا ۷۰ درصد است.
فیستول زیرمخاطی: این فیستول به صورت سطحی از زیر مخاط عبور می*کند.
این کانال می*تواند باعث بروز علائم ناخوشایند مانند ناراحتی و سوزش پوست، درد، التهاب و همچنین در برخی از بیماران علایم دیگری چون خونریزی و ترشح در هنگام عبور مدفوع شود. بسته به علت این بیماری و عوامل دیگر ممکن است فیستول با علائم متفاوتی خود را نشان دهد. به دلیل شدت آسیب معمولاً راهی جز جراحی برای درمان فیستول و ترمیم آن پس از مقابله با عفونت ناحیه* وجود ندارد.



علل ایجاد فیستول مقعد
معمولاً فیستول مقعد به دنبال یک آبسه مقعدی به وجود می*آید که بسیار دردناک است. آبسه به دلیل انسداد یکی از غدد درون راست روده ایجاد می*شود سپس چرک ناشی از آن در بافت*ها به پدید آمدن یک فیستول مقعدی کمک می*کند. تخمین زده شده که بین هر چهار فردی که دچار آبسه مقعد می*شوند دو مورد به فیستول ختم خواهد شد. درمان آبسه معمولاً ساده است که با یک برش پوستی روی آبسه و تخلیه چرک آن انجام می*شود. تخلیه آبسه می*تواند در مطب پزشک یا کلینیک تحت بی*حسی موضعی انجام شود. اغلب موارد در صورتی که آبسه خود*به*خود تخلیه شود و به صورت کامل بهبود نیابد، فیستول اتفاق می*افتد. پس دلایل این بیماری به ترتیب عبارت است از:

آبسه مقعدی: فیستول ناشی از آبسه معمولاً دارای علائم کلی عفونت در بدن فرد است که در اغلب موارد تکرار می*شود، این علائم شامل تب، خستگی، احساس ناخوشی و تورم اطراف دهانه*ی مقعد است.

از طرفی نادرترین دلایل ایجاد فیستول مقعد که ممکن است ناشی از یک بیماری مزمن در فرد باشد، عبارتند از:

بیماری کرون: یک بیماری طولانی*مدت که در آن دستگاه و لوله*های گوارشی ملتهب می*شوند. در صورتی که علت فیستول این بیماری باشد خود را با نشانه*های متفاوتی نشان خواهد داد که در تشخیص کمک*کننده خواهد بود. بیماری کرون در ۲۵ درصد موارد فیستول مقعدی نقش دارد که دارای علایمی از جمله درد شکم، اسهال، از دست دادن اشتها، کاهش وزن، تهوع و استفراغ است؛
دیورتیکولیت: عفونت کیسه*های کوچک است که در روده بزرگ قرار گرفته است؛
هیدر آدنیت چرکی: یک بیماری پوستی مزمن است که در آن غدد عرق دچار عفونت شده و باعث ایجاد آبسه و زخم می*شود، در صورتی*که این بیماری غدد درون مقعد را درگیر کند به صورت سطحی یا عمقی باعث عفونت و بروز فیستول می*شود؛
عوارض جراحی در نزدیکی مقعد: فیستول مقعد می تواند بعد از عمل جراحی تخلیه*ی آبسه مقعد رخ دهد، آسیب بافتی ناشی از جراحی*های مقعدی یا زایمان سخت نیز می*تواند باعث تغییر شکل سلولی و ایجاد فیستول مقعدی شود.؛
ابتلا به سل: سل یک عفونت باکتریایی است که اغلب ریه*ها را تحت تأثیر قرار می*دهد، اما می*تواند در هر نقطه از بدن رخ از جمله راست روده رخ دهد و باعث آبسه مقعد و فیستول آن شود؛
بیماری*های جنسی نظیر کلامیدیا یا سیفلیس: برخی از عفونت*های منتقله از راه جنسی نیز احتمال ایجاد فیستول مقعد را افزایش می*دهد؛
HIV : با کاهش سطح ایمنی بدن فرد را در معرض ابتلا به عفونت قرار می*دهد و بدین ترتیب شرایط را برای ایجاد فیستول مقعد مساعد می*کند؛
سرطان: در سرطان رکتوم احتمال تغییر شکل سلولی و ایجاد تومور در قسمت انتهایی روده بزرگ، یعنی جایی که مدفوع قبل از دفع ذخیره می*شود وجود دارد که زمینه*ساز فیستول مقعدی شود؛
زخم ناشی از ضربه: ضربه و تروما می*تواند با ایجاد تغییر شکل سلولی و ایجاد زخم و آسیب بافتی شرایط را برای ایجاد فیستول مقعد مهیا کند؛

[برای نمایش لینک باید عضو شوید. ]